Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlenen bilgilere göre, mevsim etkisinden arındırılmış temel işgücü göstergeleri haziran ayında işgücü piyasasında güçlü bir tablo ortaya koydu. Türkiye genelinde işsizlik oranı yüzde 7,6’ya gerileyerek, aylık verilerin hesaplanmaya başlandığı Ocak 2005’ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Böylece işsizlik oranı 38 aydır tek haneli seyrini sürdürüyor. Kadın işsizlik oranı ise yüzde 9,8’e inerek Eylül 2012’den bu yana geçen 166 ayın en düşük değeri olarak dikkati çekti.
Haziran döneminde erkeklerde işsizlik oranı yüzde 6,5 olurken, kadınlardaki işsizlik oranının yeniden tek haneye dönmesi kadın istihdamı açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Kadın işgücü, söz konusu ayda 12 milyon 2 bin kişi olarak hesaplanırken, bunun 10 milyon 831 bini istihdam edildi. İşsiz kadın sayısı ise 1 milyon 171 bine gerileyerek Mayıs 2016’dan bu yana en düşük düzeyine indi.
Genç kadın işsizliğinde Ocak 2014’ten bu yana rekor düşüş
15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı haziranda bir önceki aya göre 1,8 puan azalarak yüzde 12,8’e geriledi. Genç kadınlarda işsizlik oranı yüzde 17,3 olarak belirlenirken, bu oran aylık serinin başladığı Ocak 2014’ten bu yana en düşük seviye oldu. Genç kadın işsiz sayısı 331 bine inerken, istihdam edilen genç kadın sayısı 1 milyon 581 bine yükselerek aynı dönemdeki en yüksek seviyesine ulaştı.
İstihdamdaki genişlemenin niteliğine ilişkin değerlendirmelerde, kadınların işgücüne katılımının sürmesiyle birlikte işsiz sayısındaki azalmanın, işgücü piyasasındaki talebin canlılığını gösterdiği ifade ediliyor. Bu durum, iyileşmenin yalnızca istatistiksel bir düzeltme değil, gerçek bir istihdam artışına dayandığına işaret ediyor.
Prof. Dr. Talha Yalta: Kadın istihdamındaki iyileşme güçlü
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı Prof. Dr. Talha Yalta, konuya ilişkin yaptığı açıklamada kadın işsizlik oranının yeniden tek haneye dönmesinin kadın istihdamı açısından önemli bir eşik olduğunu söyledi. Manşet işsizliğin iç yapısının güçlü olduğuna dikkati çeken Yalta, haziranda Türkiye’de oluşturulan 227 bin ilave istihdamın 177 bininin, yani yaklaşık yüzde 78’inin kadınlardan geldiğini aktardı.
Yalta, kadın işgücünün 109 bin arttığını, işsiz kadın sayısının ise 68 bin azaldığını belirterek, bu iyileşmenin kadınların iş aramaktan vazgeçmesinden değil, işgücüne yeni katılımlar sürerken istihdamın çok daha hızlı artmasından kaynaklandığını anlattı. Bu tespit, kadın istihdamındaki artışın kalıcılığı açısından önem taşıyor.
Eğitim ve istihdam politikalarının etkisi
Yalta, bu gelişmenin arkasında birbirini tamamlayıcı uzun ve kısa vadeli etkiler bulunduğunun altını çizerek, Türkiye’de genç kadınların eğitim düzeyinde son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşandığını söyledi. “25-34 yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezuniyet oranı, 2025’te yüzde 50,3’e yükseldi. Eğitimin düzeyi ile çalışma hayatına katılım arasında güçlü bir ilişki var. Yükseköğretim mezunu kadınlarda işgücüne katılım yüzde 68,7’ye ulaşırken, lise altı eğitimlilerde yüzde 27,5’te kalıyor. Dolayısıyla bugün işgücü piyasasına giren genç kadın kuşakları, geçmişe göre çok daha büyük bilgi ve beceri birikimi taşıyor” dedi.
Ekonominin hizmetler ağırlıklı dönüşümünün sağlık, eğitim, ticaret, finans ve bilgi yoğun faaliyetlerde bu birikime uygun istihdam alanlarını genişlettiğine değinen Yalta, genç kadın işsizliğinin haziranda yüzde 17,3’e gerilemesinin, iyileşmenin genç kuşaklara da yayıldığını gösteren önemli bir işaret olduğunu dile getirdi.
İş Pozitif ve KİPAP’ın katkısı
Yalta, İş Pozitif ve Kadın İstihdamı İçin Pozitif Ayrımcılık Projesi (KİPAP) gibi son dönem uygulamalarının da yapısal dönüşümü tamamlayan araçlar olarak görülmesi gerektiğini vurguladı. Bu programların iş arayanlarla işverenler arasındaki eşleşmeyi kolaylaştırdığını, ilk işe alım ve işbaşı eğitim maliyetlerini azalttığını aktaran Yalta, çocuk bakım desteğinin kadınların çalışma hayatına girişindeki somut engellerden birini doğrudan hedeflediğini belirtti.
Yalta, “Sonuç olarak haziran verisi, güçlü işgücü talebi, hedefli istihdam politikaları ve kadınların yükselen beşeri sermayesinin birbirini tamamlamaya başladığını gösteriyor. Kadın emeği ekonominin yedek gücü değil, büyümenin temel yapı taşlarından biridir. Haziranda çalışma hayatının kapısı yalnızca önündeki kuyruğu azaltmamış, aynı zamanda daha fazla kadına açılmıştır” diye konuştu.
